༢༠༢༦: ཝི་ཁི་མེ་ནི་ཡ།
Liberté, Équité, Fiabilité
ཚོགས་འདུ་དེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ནི་ཐོག་མའི་ཝི་ཁི་པི་ཌི་ཡ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ ༢༥ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
བརྗོད་གཞི།
ཝི་ཁི་མེ་ནི་ཡ་པེ་རི་སིའི་བརྗོད་གཞི་ནི་ Liberté, Équité, Fiabilité ཞེས་པ་རང་དབང་། སྤྱི་སྙོམས་དྲང་བདེན། ཡིད་ཆེས་རུང་བ། ཞེས་པ་དེ་དག་ཡིན། ང་ཚོ་མཉམ་དུ་ཤེས་ཡོན་དང་། སྤྱི་སྙོམས་དྲང་བདེན། རང་དབང་བཅས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དོ།།
ང་ཚོས་ཝི་ཁི་པི་ཌི་ཡ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་ ༢༥ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་རང་དབང་ཅན་གྱི་ཚིག་མཛོད་དང་དེའི་ཁོར་ཡུག་ཧྲིལ་པོར་སྔོན་ཆད་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ང་ཚོས་ཆབ་སྲིད་དང་བརྡ་འཕྲིན་གྱི་རྒོལ་རྡུང་ལ་ཇི་ལྟར་གདོང་ལེན་བྱ་དགོས་སམ། སྐད་ཡིག་མི་འདྲ་བའི་ཝི་ཁི་མི་ཌི་ཡའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་གཞན་ཡང་དྲ་ཐོག་སྤྱི་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་རྫས་ཁག་དབར་མཐུན་སྒྲིལ་ཇེ་ཆེར་གཏོང་ཐུབ་བམ། ཝི་ཁི་མི་ཌི་ཡ་སྤྱོད་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་མ་འོངས་པའི་རྨི་ལམ་རྨི་ཐུབ་པའི་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་གོ་སྐབས་ངེས་བརྟན་ཇི་ལྟར་བཟོ་ཐུབ་བམ། ཝི་ཁི་མེ་ནི་ཡ་ ༢༠༢༦ ནི་ཤེས་ཡོན་ལ་རང་དབང་གི་སྒོ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་དེ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡིན།
ཕྱོགས་ལྷུང་གི་རྣམ་པ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པའི་འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་། དམངས་གཙོའི་རིན་ཐང་རྣམས་ཉམས་གུད་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། ཚན་རིག་དང་ཆ་འཇོག་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དྲི་རྟགས་འགོད་བཞིན་པ། དྲ་ཐོག་གི་མཉམ་ཞུགས་ཇེ་དམ་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་དུས་སྐབས་འདིར། ཝི་ཁི་མི་ཌི་ཡའི་ལས་གཞི་རྣམས་ནི་བརྡ་འཕྲིན་གྱི་ཁོར་ཡུག་ནང་དུ་དམིགས་བསལ་གྱི་གནས་བབ་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད། དེ་དག་གིས་ཤེས་བྱ་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་གོ་སྐབས་སྐྲུན་པ་དང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་བསམ་ཚུལ་ལ་ཆ་སྙོམས་ཀྱིས་བལྟ་བའི་ལམ་ལུགས། བསམ་ཚུལ་གྱི་བགྲོ་གླེང་དང་ཐུན་མོང་གི་མོས་མཐུན་འཚོལ་བ་ནི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་ལམ་སྲོལ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད།
ལོ་ངོ་༢༥ནང་དྲ་ཐོག་སྤྱི་ཚོགས་ཁག་གི་རྩོམ་འབྲི་བ་ཚོས། སློབ་ཕྲུག་དང་། གསར་འགོད་པ། ཚན་རིག་པ་སོགས་དང་། དེ་མ་ཟད་གསར་སྐྲུན་རིག་ནུས་དང་འཚོལ་བཤེར་འཕྲུལ་ཆས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བློ་གཏད་ཆོག་པའི་སྤྱི་སྤྱོད་ཀྱི་གློག་རྡུལ་ཤེས་བྱ་ཞིག་བསྐྲུན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།
དེ་ལྟ་ནའང་ད་ལྟའི་ཆར་འདི་ལ་ཉེན་ཁ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད། འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ཆབ་སྲིད་མི་སྣ་དང་ཚོགས་པ་ཁག་ཅིག་གིས་ཝི་ཁི་མི་ཌི་ཡ་ཐེབས་རྩ་དང་ཝི་ཁི་པི་ཌི་ཡ་སྒོ་བརྒྱག་འདོད་པ་དང་། རང་གི་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་བཙན་འགེལ་བྱ་འདོད་ཡོད་པ་རེད། ཐ་ན་མི་བཟོས་རིག་ནུས་ལ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲད་ནས་མིང་རྫུས་ཀྱི་འོག་ནས་རྩོམ་འབྲི་བྱེད་མཁན་རྣམས་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་ཁོང་ཚོའི་ངོ་བོ་མངོན་གསལ་བྱེད་པ་དང་གནོད་འཚེ་སློང་བར་འདོད་ཀྱི་ཡོད། ཤེས་བྱ་མཉམ་སྤྱོད་ནི་བར་གནས་ཀྱི་བྱ་གཞག་ཅིག་མིན་པས། གཞན་དོན་གྱི་བྱ་གཞག་འདི་ཉིད་དེང་སང་ཉེན་ཁའི་གནས་སུ་འགྱུར་ཡོད། དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་སྣང་སྐུལ་བ་དང་། སྒེར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཁྲོམ་བསྒྲགས་བྱེད་པ། དབང་ཚད་བཀག་སྡོམ། རང་དབང་ཕྲོག་པ། ཡང་ན་དེ་ལས་ཀྱང་སྡུག་པའི་བྱ་སྤྱོད་འདི་དག་ནི་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་དང་དེ་ལ་རོགས་རམ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་རྣམས་ངེས་པར་དུ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན།
ང་ཚོས་མུ་མཐུད་ནས་ཕོ་མོ་དང་། འབྱུང་ཁུངས། སྐད་ཡིག་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་ཚང་མས་འཛམ་གླིང་གི་ཤེས་བྱའི་བསྡོམས་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་ཐུབ་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་གི་འཆར་སྣང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྨི་ལམ་འདི་འགྲུབ་པར་ང་ཚོས་ཝི་ཁི་མི་ཌི་ཡ་དང་དེའི་མཉམ་ལས་པ་རྣམས་ལ་བདེ་འཇགས་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ཁྱབ། སྐད་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་གོ་སྐབས་ངེས་པར་དུ་སྐྲུན་ཐབས་བྱེད་དགོས། དེར་བརྟེན་ཝི་ཁི་མེ་ནི་ཡ་པེ་རི་སི་ཚོགས་འདུ་ནི་ཝི་ཁི་མི་ཌི་ཡའི་ཁོར་ཡུག་གི་རྩ་དོན་གཙོ་བོ་གསུམ་ལ་དམིགས་ཏེ་འཚོགས་རྒྱུ་ཡིན། དེ་དག་ནི་རང་དབང་དང་། སྤྱི་སྙོམས་དྲང་བདེན། ཡིད་ཆེས་རུང་བ་བཅས་ཡིན།
རང་དབང་།
ང་ཚོའི་ཚོགས་འདུ་འདིས་ཝི་ཁི་མི་ཌི་ཡའི་ལས་གཞི་རྣམས་ཀྱི་རྨང་གཞིར་གནས་པའི་རྩ་བའི་རང་དབང་རྣམས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་དམིགས་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གྱི་མཉམ་ཞུགས་དང་ཤེས་བྱའི་འགོག་རྐྱེན་རྣམས་ལས་བརྒལ་བའི་དམིགས་གཏད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་མི་ཚང་མར་རང་གི་ཤེས་ཡོན་རང་དབང་གིས་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་དགོས་པར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མཉམ་ཞུགས་ཀྱི་རང་དབང་དང་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་རང་དབང་ནི་བགྲོ་གླེང་ལྷུག་པོ་ཞིག་གི་ཁོར་ཡུག་ཞིག་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པར་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཡིན་ཏེ། འདིས་འབོད་སྒྲ་ཚང་མ་ཐོས་ཐུབ་པ་དང་གུས་བརྩི་ཐོབ་པར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རང་དབང་འདི་དག་ནི་ལྟ་ཚུལ་ཚང་མ་མཚོན་པར་བྱེད་ཕྱིར་དང་། བགྲོ་གླེང་རྣམས་དགེ་ཚན་ལྡན་ཞིང་ཡོངས་སྒྲིལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན།
ང་ཚོའི་ཚོགས་འདུའི་གལ་ཆེ་བའི་ཆ་ཤས་གཞན་ཞིག་ནི་པར་སྐྲུན་བདག་དབང་ཡོད་པའི་ཐོག རྩོམ་སྒྲིག་དང་བསྐྱར་སྐྲུན། འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་ཆོག་པའི་རང་དབང་དེ་ཡིན། ཆོག་མཆན་འདི་དག་གིས་མཉམ་ལས་དང་གསར་གཏོད་ལ་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཏེ། ཀུན་གྱིས་ཤེས་ཡོན་དང་རིག་གཞུང་གི་བང་མཛོད་ལ་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་བ་དང་ཁེ་ཕན་ལེན་ཐུབ་པར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མིང་རྫུས་ཀྱི་རང་དབང་ཡང་གཙོ་བོའི་བརྗོད་གཞི་ཞིག་ཡིན་ཏེ། འདིས་མི་ཚང་མར་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་མེད་པའི་ཁྲིམས་གཅོད་དམ་སྡིགས་རའི་འཇིགས་སྣང་མེད་པར་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཐུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་རྩོམ་འབྲི་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཏེ་ཁོང་ཚོའི་བདེ་འཇགས་འགན་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
མཐའ་མར་ང་ཚོས་མཐུན་ཚོགས་དང་རང་སྐྱོང་གི་རང་དབང་། དེ་བཞིན་བརྡ་འཕྲིན་གྱི་རང་དབང་དང་སྤུས་ཚད་ལྡན་པའི་ནང་དོན་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་རང་དབང་བཅས་གསལ་སྟོན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཚོས་མི་ཚང་མར་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་ཤེས་ཡོན་དང་རིག་གཞུང་གི་ཐོན་ཁུངས་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོད་དགོས་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གླེང་སློང་གི་གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ནི་གསར་གཏོད་ཀྱི་རང་དབང་ཡིན་ཏེ། འདིས་ཤེས་བྱ་མཉམ་སྤྱོད་ལ་མཁོ་བའི་ལག་ཆ་གསར་བཟོ་བྱེད་ཐུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། ཝི་ཁི་མི་ཌི་ཡའི་ལས་གཞི་རྣམས་གསར་གཏོད་ཀྱི་རྩེ་མོར་གནས་པ་དང་། འཛམ་གླིང་གི་མི་ཚང་མར་ཤེས་བྱ་ལ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་མུ་མཐུད་ནས་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་པར་ངེས་བརྟན་བཟོ་བ་རེད།
སྤྱི་སྙོམས་དྲང་བདེན།
འདྲ་མཉམ་གྱི་ལྟ་བས་ཚང་མར་གོ་སྐབས་གཅིག་མཚུངས་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་པར་དམིགས་ཡུལ་འཛིན་པ་ཡིན་ན། སྤྱི་སྙོམས་དྲང་བདེན་གྱིས་མི་ཚང་མར་རང་རང་གི་སོ་སོའི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ནས་འོས་འཚམས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་པར་དམིགས་ཡུལ་འཛིན་གྱི་ཡོད།
ང་ཚོས་དྲང་བདེན་དང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་སླ་བའི་གནད་དོན་རྣམས་ལ་དམིགས་གཏད་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་གིས་མི་རེ་ངོ་རེར་ཐུན་མོང་གི་ཤེས་བྱའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་གཞིར་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་པར་དགོས་ངེས་ཀྱི་འཕྲུལ་རིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཡོད་པའི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ངེས་བརྟན་བཟོ་བ་རེད།
འགྲོ་བ་མིའི་སྣ་མང་རང་བཞིན་མཚོན་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཞིག་སྐྲུན་པར་བྱེད་པ་ལ། སྤྱི་སྙོམས་དྲང་བདེན་ཞེས་པ་དེ་ཤེས་བྱ་བསྐྲུན་པ་དང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་བྱ་བའི་ལྟེ་བར་འཇོག་དགོས། ང་ཚོས་རིག་གཞུང་སྣ་མང་གི་མཉམ་ཞུགས་དང་ཡོངས་སྒྲིལ་གྱི་ལག་ལེན་ཁོ་ནས། བདེ་ཐང་དང་བདེ་འཇགས་ལྡན་པའི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་གི་ནང་དུ། ཕྱོགས་རིས་མེད་པའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་འཁྲིད་ནས། དེང་གི་ང་ཚོའི་ལས་གཞི་ཁག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་ད་དུང་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་ལྷུང་རྣམས་སེལ་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ཡིད་ཆེས་རུང་བ།
ལྷག་པར་དུ་མཉམ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ཝི་ཁི་མི་ཌི་ཡའི་ལས་གཞི་རྣམས་ཀྱི། འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ར་སྤྲོད་ཐུབ་པ་དང་། དངོས་ཡོད་ཀྱི་རང་བཞིན། ཕྱོགས་རིས་མེད་པའི་ནང་དོན་བཅས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དོ་སྣང་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན། ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་དང་ཆ་འཇོག་ཡོད་པའི་ཚན་རིག་དང་གསར་འགོད་ཀྱི་ལས་གཞི་ཁག་ལ་རྒོལ་རྡུང་ཇེ་མང་དུ་བྱེད་བཞིན་པའི་དུས་སྐབས་འདིར། ང་ཚོས་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཆ་ནས་གང་མཚོན་པ་དེར་ནན་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཚོས་མིས་བསྐྲུན་ཞིང་དག་ཐེར་བྱས་པའི་ཡིད་ཆེད་བློ་གཏད་ཆོག་པའི་རང་དབང་གིས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་ཤེས་བྱ་བསྐྲུན་ཐུབ་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ལས་འགུལ་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་འགན་འཁྲི་ལའང་དྲི་རྟགས་ཤིག་འགོད་རྒྱུ་ཡིན།
ང་ཚོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྡ་འཕྲིན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་གི་ང་ཚོའི་འགན་འཁྲི་དང་། ང་ཚོའི་ལས་འགུལ་ཀྱིས་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བཞིན་པ། མུ་མཐུད་ནས་ཞབས་འདེགས་ཞུ་དགོས་པ་བཅས་ལའང་གླེང་སློང་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཚོས་ཝི་ཁི་མི་ཌི་ཡའི་ལས་འགུལ་གྱི་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་ཐབས་དང་དྲང་དོན་གྱི་ཐོག་རང་ཉིད་ལ་དྲི་བ་འདྲི་དགོས།
མཇུག་བསྡུ་བ།
ང་ཚོས་ཝི་ཁི་མེ་ནི་ཡ་འདི་ནས་ཕྱིར་ལོག་སྐབས་རིན་ཐང་འདི་དག་ལ་ཡིད་ཆེས་གསར་པ་དང་། མཐུན་སྒྲིལ་ཆེ་རུ། མཉམ་རུབ་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་རུ། ཆབ་སྲིད་དང་བརྡ་འཕྲིན་གྱི་རྒོལ་རྡུང་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཆེ་བ་བཅས་དང་ལྡན་པའི་ངང་ནས་འགྲོ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་ང་ཚོས་ཡིད་ཆེས་རུང་བ་དང་། ཕྱོགས་རིས་མེད་པ། རང་དབང་ཅན་གྱི་གནས་ཚུལ་མུ་མཐུད་ནས་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན།
ལས་གཞིའི་ཕྱག་སྦྲེལ་ཁག
Wikimania throughout the years
Frankfurt 2005 ● Cambridge 2006 ● Taipei 2007 ● Alexandria 2008 ● Buenos Aires 2009 ● Gdańsk 2010 ● Haifa 2011 ● Washington, D.C. 2012 ● Hong Kong 2013 ● London 2014 ● Mexico City 2015 ● Esino Lario 2016 ● Montréal 2017 ● Cape Town 2018 ● Stockholm 2019 ● online 2021 ● online 2022 ● Singapore 2023 ● Katowice 2024 ● Nairobi 2025 ● Paris 2026